Gevoelstemperatuur (windchill)

In de wind kan het een stuk kouder aanvoelen dan uit de wind. Dit verschijnsel staat ook wel bekend als windchill. Hoe kouder het is en hoe harder het waait des te kouder het aan voelt.

We kunnen het warmteverlies uitdrukken in een gevoelswaarde van de temperatuur, gevoelstemperatuur genoemd. Het verschil tussen de gemeten luchttemperatuur en de gevoelstemperatuur is een maat voor extra warmte verlies.

Het KNMI maakt sinds de winter van 2009/2010 gebruik van een recent in Canada ontwikkelde formule, dat inmiddels ook in de Verenigde Staten, het Verenigd Koninkrijk en IJsland wordt gehanteerd. Deze wetenschappelijk onderbouwde methode (Joint Action Group on Weather Indices) is gebaseerd op het warmtetransport van het lichaam naar de huid. De zogenaamde JAG/TI index staat dichter bij de menselijke ervaring van warmteverlies dan andere methodes.

De vermelde gevoelstemperatuur geldt voor een gezond, volwassen en wandelend persoon van gemiddelde lengte. De gevoelstemperatuur wordt berekend uit een combinatie van de luchttemperatuur en de gemiddelde windsnelheid. De zon speelt geen rol in de berekeningsmethode maar bij zonnig weer voelt het minder koud aan dan de berekende gevoelstemperatuur doet vermoeden.

Bij een gevoeltemperatuur onder -10 graden kunnen na enkele uren verschijnselen van onderkoeling optreden. Gevoeltemperaturen onder de -15 graden kunnen na een uur koudeletsel opleveren en onder de -20 is het na een half uur ook bij goed afdichtende winterkleding als een kleine kans op bevriezing.

Formule  JAG/TI
G = 13,12 + 0,6215 T – 11,37 (3,6 W)0,16 + 0,3965 T (3,6 W)0,16

G             Gevoelstemperatuur
T              Temperatuur in ˚C gemeten op 1,50 meter hoogte
W            gemiddelde windsnelheid in m/s gemeten op 10 meter hoogte

De JAG/TI methode is ontwikkeld voor een luchttemperatuur tussen -46 en +10 ˚C en voor een windsnelheid op standaard meethoogte (10 meter) tussen 1,3 en 49,0 m/s en een wandelsnelheid van 4,8 km/u. 

Tabel voor bepaling van de gevoelstemperatuur volgens JAG/TI methode die het KNMI hanteert.

              Wind                                                     Tempertatuur                       
Km/u M/s Bft 10 5 0 -5 -10 -15 -20 -25 -30
5  1.4 1 10 4 -2 -7 -13 -19 -24 -30 -36
10 2.8 2 9 3 -3 -9 -15 -21 -27 -33 -39
15 4.2 3 8 2 -4 -11 -17 -23 -29 -35 -41
20 5.6 4 7 1 -5 -12 -18 -24 -31 -37 -43
25 7.0 4 7 0 -6 -12 -19 -25 -32 -38 -45
30 8.3 5 7 0 -6 -13 -20 -26 -33 -39 -46
35 9.7 5 6 0 -7 -14 -20 -27 -33 -40 -47
40 11.1 6 6 -1 -7 -14 21 -27 -34 -41 -47
45 12.5 6 6 -1 -8 -15 -21 28 -35 -42 -48
50 13.9 7 5 -1 -8 -15 -22 -29 -35 -42 -49
55 15.3 7 5 -2 -8 -15 -22 -29 -36 -43 -50
60 16.7 7 5 -2 -9 -16 -23 -30 -36 -43 -50
65 18.1 8 5 -2 -9 -16 -23 -30 37 -44 -51
70 19.5 8 5 -2 -9 -16 -23 -30 -37 -44 -51
75 20.8 9 5 -2 -10 -17 -24 -31 -38 -45 -52
80 22.2 9 4 -3 -10 -17 -24 -31 -38 -45 -52

  Bij een gevoelstemperatuur van -15˚C en kouder kan koudeletsel optreden.